Początki Ziemi Piotrkowskiej i miasta Piotrkowa

Bogate i ciekawe są dzieje Ziemi Piotrkowskiej. Zanim narodził się Piotrków na terenie powiatu istniały dwie jednostki administracyjne. W IX – X wieku zaczęły powstawać jednostki terytorialne nazywane opolami. Jedna z nich znajdowała się w Rozprzy, zaś druga była w Wolborzu. Z biegiem lat opola uległy przekształceniu w kasztelanie, które były okręgami administracji państwowej. Kasztelania Wolborska z upływem czasu, z nadania króla Bolesława Krzywoustego została własnością Biskupów Kujawskich, a Kasztelenia Rozpierska sprzeszła na własność rodu Nagodziców. Obydwa okręgi należały do Terytorium Łęczyckiego, które w Polsce dzielnicowej stanowiło osobne księstwo. W latach 1261-64 zostało z niego wydzielone Księstwo Sieradzkie. Otrzymał je Leszek Czarny, a po nim władcą został Władysław Łokietek. W tych nowych granicach znalazł się też rejon piotrkowski.

O dziejach Piotrkowa w pierwszych wiekach istnienia państwa polskiego wiemy niewiele. Znane dotychczas źródła odnotowują go po raz pierwszy w roku 1217, ale badania archeologiczne wykazują iż istniał znacznie wcześniej. Początki dzisiejszego Piotrkowa nikną w mrokach dziejów. Podobnie jak i w wielu innych regionach kraju istnieją tu przede wszystkim barwne legendy nawiązujące do zamierzchłej historii miasta. Te wśród podań, które odnoszą się do czasów pogańskich w znacznym procencie redakcję swą opierają na osiemnasto- i dziewiętnasto- wiecznych relacjach. Zdając sobie sprawę z zawodności podobnych przekazów w krytycznych analizach naukowych nie sposób jednak pominąć ich milczeniem.

Kamienica na ulicy Starowarszawska, sklep rybny. Zniszczone kamienice. Stare budynki.

Przed zaprowadzeniem w Polsce chrześcijaństwa tylko w samym Piotrkowie znajdowało się kilka miejsc kultu religijnego. Pierwsze z nich było w okolicy Jeziora Bugaj, w północno wschodniej części miasta. Znajdował się tam święty gaj będący sanctuarium pogańskich przodków, którzy składali ofiary swoim bogom. Bliżej późniejszego miasta za Bramą Sieradzką na tzw. Łysej Górce miała pierwotnie znajdować się siedziba Belboga, czyli białego, dobrego boga. Natomiast na Krakowskim Przedmieściu oddawano cześć czarnemu bogu czyli czartowi. W następnych wiekach na tej czarciej górce postawiono kościółek a w miejscu czczonych dębów postawiono dzwonnicę. Łysą Górę wybrali w XVII wieku Bernardyni pod budowę klasztoru.

Głównym źródłem utrzymania we wczesnym średniowieczu było rolnictwo. Do rozwoju rolnictwa przyczyniły się możne rody i fundacje kościelne Cystersów w Sulejowie z uposażenia Kazimierza Sprawiedliwego i okolicznych rycerzy oraz Norbertanów w Witowie z uposażenia rodu Janinów.

Szersze światło na początek Piotrkowa rzucił dopiero Kopiarz Sulejowski z 1618 roku, przypadkowo odkryty i zakupiony w okresie międzywojennym przez M. Rawitę – Witanowskiego. Kopiarz zawiera odpisy dokumentów otrzymanych przez Opactwo Cystersów w Sulejowie od Leszka Białego. W tych dokumentach po raz pierwszy jest użyta nazwa Piotrków i pochodzą one z 1217 roku.

Meet the Author

Grzegorz
2 comments… add one
  • wd Lut 15, 2015, 8:59 pm

    Kasztelania rozpierska, należała do Grzymisławy (ur. między 1185 a 1195, zm. 1258), żony Leszka Białego, co poświadcza dokument z 1227 r. dla klasztoru sulejowskiego, gdzie wystąpił tamtejszy kasztelan .oraz wolborska, o czym wiadomo z dokumentu Grzymisławy z 1228 r. dla biskupa kujawskiego – obie kasztelanie później wchodzą w skład województw łęczyckiego i sieradzkiego.
    Res Historica tom26/2009 UMCS
    .

  • wd Lut 15, 2015, 9:01 pm

    Kasztelania rozpierska, należała do Grzymisławy (ur. między 1185 a 1195, zm. 1258), żony Leszka Białego, co poświadcza dokument z 1227 r. dla klasztoru sulejowskiego, gdzie wystąpił tamtejszy kasztelan .oraz wolborska, o czym wiadomo z dokumentu Grzymisławy z 1228 r. dla biskupa kujawskiego – obie kasztelanie później wchodzą w skład województw łęczyckiego i sieradzkiego.
    Res Historica tom26/2008 UMCS
    .

Leave a Comment