Zamek w Bykach – historia i architektura

Zamek w Bykach jest budowlą późnorenesansową z około 1604 roku. Obecnie znajduje się tu siedziba Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Zamek w Bykach, nazywany też pałacem, znajduje się na terenie Piotrkowa Trybunalskiego, oddalony jest 4 km od centrum miasta, a 0,5 km od ulicy Łódzkiej będącej częścią drogi Piotrków – Łódź. Pierwszą wzmiankę na temat obiektu zanotowano w 1416 roku. Wieś Byki była wówczas własnością rodziny Jaxa Bykowskich herbu Gryf.

Zamek w Bykach koło Piotrkowa Trybunaskiego

W 1454 roku Jan z Byków otrzymał prawo niemieckie dla wsi. W XV lub XVI wieku został wzniesiony przez Jaxa Bykowskich obronny zamek późnogotycki, posiadający cztery wieże. Około 1604 roku zamek ten został przebudowany na pałac w stylu późnorenesansowym.

Zamek w Bykach od strony zachodniej

Kiedy wieś Byki została własnością rodu Wężyków budowla zaczęła niszczeć. Upadek trwał do połowy XIX wieku, kiedy nowym właścicielem obiektu zostali Jeziorańscy. Zaczęli oni odbudowaywać zamek i podnosić ze zniszczenia. Jednak w latach pierwszej i drugiej wojny światowej zamek ponownie został doprowadzony do ruiny. Dopiero po II wojnie światowej zaczęła się rekonstrukcja pałacu. Nowy właściciel – pan Maksymilian Czarnecki przekazał wtedy budynek na cele oświaty rolniczej. Dzięki staraniom konserwatorów zabytków przywrócono dawną architekturę pałacu, pomimo wielu przeróbek dokonanych w tym okresie.

Pałac Bykowskich w Bykach

Pałac jest budynkiem jednopiętrowym, wzniesionym z cegły. Obiekt znajduje się na planie długiego prostokąta. Część środkowa pałacu jest dwupiętrowa. Mieści się w niej brama przejazdowa, a część ta była nazywana wieżą. Do budynku zamku z obu stron przylegają baszty. Lewa, kwadratowa baszta prawdopodobnie spełniała rolę kaplicy. Baszta po prawej stronie jest pozostałością późnogotyckiego okresu zamku. U podstawy ma kształt prostokątny, wyżej ma sześć boków. Baszta wsparta jest filarem przyporowym, oprócz okien występują w niej otwory strzelnicze.

Pałac i zamek w Bykach

Elementami architektonicznymi wystroju z okresu późnego renesansu są obramowania okien, głównie w części środkowej. Dwa okna o kształcie prostokątnym znajdujące się na pierwszym piętrze elewacji wschodniej i zachodniej zwieńczone są fryzem i gzymsem z fragmentami napisów w języku łacińskim. W elewacji wschodniej główny protal został ujęty w zaakcentowane krawędzie prostokątnych kamieni, przez co został uzyskany dekoracyjny efekt półkoluny.

Środkowa część zamek w Bykach

Ornamentowe obramowanie jest ozdobiony przez plecionkowy ornament z maszkaronem w środku – czyli ludzką twarzą w grosetkowym ujęciu. Na fryzie znajduje się wydłużony kartusz, w zwieńczeniu którego jest herb, ujęty dwiema ślimacznicami. W elewacji zachodniej warty uwagi jest portal, znajdujący się po prawej stronie bramy przejazdowej mieszczącej klatkę schodową, w wysuniętej części. Nad gzymsem w środkowej części znajduje się kolumienka, ozdobiona owocami i liśćmi winogron.

Pałac w Bykach ozdobna architektura

Kolumienka ta jest przecięta przez element dekoracyjny mający kształt wysokiego trójkąta. Z obu stron gzymsu stoją dwie szyszki na cokołach. W części środkowej zamku dach jest czterospadowy, na pozostałych częściach dwuspadowy. Dachy są pokryte dachówką koloru czerwonego.

Baszta na zamku w Bykach

W części pomieszczeń wewnątrz pałacu zachowały się sklepienia kolebkowe oraz drewniane stropy posiadające stare belki. Po renowacji w 1958 roku pałac jest dostępny do oglądania w całej okazałości. Dojechać tutaj można autobusami linii 9 z centrum miasta, a także komunikacją międzymiastową w kierunku Łodzi.

Meet the Author

Grzegorz
1 comment… add one
  • Andrea Paź 5, 2015, 4:50 pm

    Super zamek na więzienie, ale pracują tu ludzie w takim zimnie i wilgoci, cierpią tu od lat męki i choroby, lepiej by było tu muzeum ew. właśnie więzienie

Leave a Comment